Kunstlezing door Martijn Pieters: James McNeill Whistler

De 19^de eeuw ontbreekt het niet aan sterke en invloedrijke individuen, die de kunsten van nieuwe impulsen en richtingen zouden voorzien. Een daarvan was de Amerikaan Whistler, die een van de eerste schilders was, die de uitspraak ‘kunst omwille van de kunst’ tot zijn credo maakte. Via het werk van zijn vader, een ingenieur, kwam men in St. Petersburg terecht, waar de jonge James kunstlessen zou nemen.

In 1847 was hij bij familie in Londen, waar de liefde voor de kunsten aangewakkerd werd. Ondanks pogingen van zijn moeder om haar zoon een andere richting op te sturen zou hij toch voor het kunstenaarschap kiezen. Daarbij zou hij zich steeds meer richten op arrangementen van kleur, resulterende in allerlei titels als ‘Symphony in White’ en ‘Nocturnes’.  Een andere bijzondere creatie was de ‘Peacock Room’ voor de Engelse reder Frederick Leyland. Whistler ging hier volledig zijn eigen gang, wat hem een conflict opleverde met de opdrachtgever. Ook kwam het tot een rechtszaak tegen de criticus John Ruskin, die één van zijn nachtvoorstelling een slechte recensie had gegeven. Whistler bouwde een reputatie als dwarsligger en rebel op. Het Van Gogh Museum wijdt dit najaar voor het eerst een monografische tentoonstelling aan zijn schilderwerk.

Whistler. Dandy en dwarsdenker. Amsterdam, Van Gogh Museum, 16 oktober 2026 t/m 10 januari 2027